Poszukiwania – History Travel

Ekshumacje ofiar rzezi Wołyńskiej.

Marta Wajszczak — Sun, 23 Feb 2025 09:00:59 +0000

Długo zastanawiałam się czy podjąć ten temat. Mimo upływu tak wielu lat wciąż budzi sprzeczne emocje. Zbrodnie na Wołyniu to taki temat, o którym należy mówić, ale z drugiej strony nie każdy ma odwagę. Postaram się przybliżyć Wam tą historię, natomiast chcę to zrobić w sposób jak najbardziej neutralny. Bez osądów, chociaż one są akurat bezsprzeczne. Nie będę się zagłębiać w politykę, strony konfliktu, chociaż tutaj wiadomo, że chodzi o Ukrainę. Skupię się na temacie dla Nas- Polaków najistotniejszym. Na ekshumacji. To temat, który na tą chwilę jest jak najbardziej aktualny. I to się zaczęło dokonywać, a więc jesteśmy na dobrej drodze by temat Wołynia chociaż troszkę zelżał. O ile w ogóle można to tak nazwać. Bardziej chodziło o zmniejszenie napięcia w tym temacie. Chociaż o historii nie zapomnimy, bo o niej nam nie wolno zapomnieć. Czy ekshumacje faktycznie zmienią nasze podejście jako społeczeństwa? To się okaże. Póki co zacznijmy od początku.

Rzeź Wołyńska

W lutym 1943 roku UPA (Ukraińska Powstańcza Armia) rozpoczęła masową eksterminację ludności polskiej mieszkającej na Wołyniu. W wyniku tej etnicznej masakry śmierć poniosło 50-60 tys. Polaków i około 2,5 tysiąca Ukraińców. Rozwścieczone, niczym bestie bojówki Banderowców napadały na wioski, dokonując największej i najohydniejszej masakry ludności cywilnej w historii. Sposoby jakimi dokonywali mordów były tak wymyślne, że najgorszym zbrodniarzom wojennym nie przyszły nawet do głowy. To co nimi kierowało to chęć wypędzenia Polaków z terenów zajętych przez Ukrainę. Bez ostrzeżenia, bez wyjątków, ich ofiarami były nawet nienarodzone dzieci. Przedstawię Wam kilka przykładów metodyki zabójstw dokonywanych przez bojówki OUN-UPA. Opis jest wyjątkowo brutalny. Na potwierdzenie tych metod są zeznania świadków.

Metodyka zabijania

*wbijanie dużego i grubego gwoździa do czaszki głowy * skalpowanie * wyrzynanie na czole „orła” * obcinanie nosa * obrzynanie obydwu uszu * przebijanie zaostrzonym grubym drutem ucha na wylot drugiego ucha * pieczenie żywcem w piecu chlebowym * podrzynanie gardła i wyciąganie przez otwór języka na zewnątrz * rozrywanie ust od ucha do ucha * pionowe rozrąbywanie siekierą głowy * cięcie i ściąganie wąskich pasków skóry z pleców * obcinanie kobietą piersi sierpem * obrzynanie sierpem genitalii ofiarom płci męskiej * przecinanie tułowia na wpół piłą ciesielską * rozcinanie brzucha kobiecie w ciąży i w miejsce wyjętego płodu wkładanie na przykład żywego kota i zaszywanie brzucha * rozcinanie kobietom przodu tułowia scyzorykiem, od waginy, aż po szyje zostawiając wnętrzności na zewnątrz

To tylko ułamek tego co Ukraińcy robili Polakom.

Ekshumacje

Od 2017 prace ekshumacyjne są wstrzymywane ze względu na trudny temat oraz na trudne stosunki Polaków z Ukrainą. Na tyle ile udało się odnaleźć wiemy, że pracy na miejscu jest jeszcze bardzo dużo. Pochówki ofiar były dokonywane zazwyczaj w pośpiechu przez osoby ocalałe z rzezi. Jeśli sytuacja nie pozwalała na pochówek cmentarny, dokonywano go w zbiorowych mogiłach, przy kościołach, kapliczkach, krzyżach i figurach przydrożnych. Część ciał spoczywa w tzw. Dołach śmierci, gdzie pozostawili je zabójcy- wykopy, rowy, piwnice, spalone zabudowania, dawne studnie. Groby były często bezczeszczone i niszczone a ślady zacierano.

Na Wołyniu znajduję się ok 1.5 tys. Miejsc, w których dokonano zbrodni na Polakach. Według obliczeń specjalistów pozostaje 10 tys. Dołów śmierci, które powinny zostać odnalezione, ekshumowane i godnie pochowane. Prace poszukiwawcze i ekshumacyjne poprzedzają badania historyczne takie jak wywiady ze świadkami, kwarendy w archiwach w Polsce i Ukrainie, zbieranie danych, analiz, map, zdjęć lotniczych i wizji lokalnych. Wykorzystywanie takich metod jak odwierty sondażowe, wykopy sondażowe, skanowanie za pomocą georadaru. Szczątki poddawane analizie antropologicznej w celu ustalenia biologicznej tożsamości zmarłych, przyczyny zgonu, określenie zmian urazowych, przebiegu zbrodni i przybliżona analiza postępowania z ciałami ofiar po śmierci. Oczywiście cała ta praca jest o tyle trudna, że przez datowanie tej zbrodni coraz trudniej o określenie miejsc pochówków. Wpływ na to ma między innymi brak świadków, zmiany ukształtowania terenu, budowa osiedli, dróg, brak dawnych punktów odniesienia. W efekcie tego takie badania często kończą się nieodnalezieniem grobu. Jednak każde staranie się o to może przybliżyć naukowców i badaczy do odkrycia nowych dołów śmierci. Każda praca jest tego warta.

Po wielu staraniach strony Polskiej oraz wieloletniej chęci podjęcia tego tematu, strona Ukraińska zezwoliła na kontynuowanie prac na terenie ich kraju. Daje to z powrotem nadzieje na odnalezienie, ekshumacje i godny pochówek Polaków zabitych na Ukrainie. Za prowadzenie tych badań odpowiedzialny jest Instytut Pamięci Narodowej.

Wierzę głęboko w to, że odnalezienie tych szczątków chociaż w małym stopniu ukoi pamięć o ofiarach. Jest to nasza wspólna historia i jakiś jej etap zostanie wtedy zamknięty, chociaż ta rana się nigdy nie zabliźni.

Wilczy Szaniec z innej perspektywy. O zwiedzaniu okiem turysty i pracy jako eksplorator.

Marta Wajszczak — Sun, 16 Feb 2025 09:00:59 +0000

Wilczy Szaniec to takie miejsce, które paradoksalnie mimo swojej historii, przyciąga mnie do siebie jak magnes. To takie miejsce, gdzie czuje się wyjątkowo dobrze, mimo, że wokół spaceruje masa turystów i jest dosyć gwarno. Sama jako turystka odwiedzam to miejsce od dziecka, co rok, dwa lata. Nigdy, mimo, że fanką historii jestem od bardzo dawna, nie przyszło mi przez myśl, że patrząc na te ogromne, betonowe kloce, będę miała szanse osobiście wejść pod te konstrukcje i zobaczyć na własne oczy to co jest pokazywane w telewizji, często z komentarzem ” zakaz wstępu „. Zawsze byłam przekorna. Kusiło mnie to co niedozwolone i zupełnie nie osiągalne. Zawsze chciałam wchodzić tam, gdzie nie wolno, czy robić coś co jest zakazane. Być może dlatego robię dzisiaj to co robię i jestem w tym miejscu, w którym zawsze chciałam być. Mój upór w parze z ciekawością, doprowadził mnie do ekipy Fundacji Latebra, od której dosłownie wszystko się zaczęło. I najprawdopodobniej gdyby nie tamta wycieczka i gdyby nie ich pracę prowadzone na miejscu oraz wystawa ich ekspozycji w muzeum, nie robiłabym tego co robię w tej chwili. Nie pisałabym. Nie byłoby mnie, bloga ani ciekawych współprac. Nie byłoby też pracy terenowej. Wierzę głęboko, że tak musiało być.

Napisałam, bo pisanie mi całkiem nieźle wychodzi… on mi odpisał, chociaż pewnie najpierw pomyślał, że pewnie to jakaś zwykła fanka 😉 Trochę czekałam na to zaproszenie, ale się doczekałam. Dwa lata później znalazłam się na miejscu uzbrojona we wszystko co potrzebuje poszukiwacz. Byłam gotowa zejść nawet pod ziemie. Pracowałam tego dnia bardzo ciężko. Jeśli ktoś uważa, że machanie wykrywaczem czy łopatą to drobnostka- zapraszam w teren 🙂 Spełniłam swoje marzenie, poznałam cudownych ludzi i to wszystko sprawiło, że teraz on czyli Piotrek Banaszkiewicz-History Travel jest autorem tej pięknej strony a ja czyli Marta Wajszczak- Bez Histerii o Historii jestem autorką bloga na jego stronie oraz swojego własnego na FB. Wilczy Szaniec zapoczątkował naszą znajomość i teraz wspólnie, idąc ramię w ramię, po latach znajomości i wzajemnego zaufania ruszamy w naszą wspólną przygodę.

Przy tej okazji bardzo bym chciała abyście poznali trochę historię Wilczego Szańca bo naszą już znacie 🙂 Ale zanim przejdę do rzeczy chciałabym abyście jeszcze coś sobie uświadomili 🙂

Piotrek Banaszkiewicz był członkiem Fundacji Latebra dobrych kilka lat. Pracował i prowadził akcje na Wilczym Szańcu, ale nie tylko tam. Po latach pracy w szeregach Fundacji postanowił pójść w swoim kierunku. Ponieważ jego głównym zadaniem jakie sobie obrał jest prowadzenie kanału na YouTube- najpierw dla Fundacji pod nazwą Piotrek Fundacja Latebra, teraz ten sam kanał, z tą samą zawartością nosi nazwę History Travel. Nic nie zostało utracone, wszystkie nagrania również te z Wilczego Szańca są dostępne pod tą nazwą.

Wróćmy więc do tematu Wilczego Szańca jako byłej kwatery wodza III Rzeszy Adolfa Hitlera. Ten ogromny obiekt, podzielony na trzy strefy powstał w latach 1941-1944. Mieści się on w lesie gierłowskim na wschód od wsi Gierłoż i 8 km od Kętrzyna w woj. warmińsko-mazurskim. Kwatera została głównie wybudowana ze względu na toczące się walki z ZSRR.

Hitler posiadał swoje kwatery w różnych lokalizacjach, wszystko zależało od tego jak przebiegają walki na froncie. Najdłużej działająca kwatera mieściła się właśnie w Wilczym Szańcu. Następnie w Winnicy, Felsennest, Tannenberg, Adlerhost. Wszystkie łączył teren czyli gęste lasy dosyć mokre i bagniste. Budowle czyli żelbetonowe schrony, grube na kilka metrów. Dobrze zakamuflowane z góry. W kwaterach głównych przebywać mieli również czołowi wojskowi i politycy. Były to twierdze, zabezpieczone minami, ich wejścia strzegli uzbrojeni wartownicy a straż przyboczna zawsze miała na wszystko oko.

Kwatera nie była odosobniona. W niedalekich odległościach od niej mieściły się tzw. kwatery pomocnicze. Oczywiście Hitler mieszkał w jednej w Wilczym Szańcu, ale na przykład 9 km w lesie za Radziejami była kwatera Hansa Lammersa (Wendula), następnie 21 km dalej w Mamerkach- kwatera Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych (Mauerwald), następnie obok Pozezdrza 27 km od Gierłoży kwatera Heinricha Himmlera (Hochwald), w Sztynorcie 21 km od Wilczego Szańca kwatera Ribbentropa. Jak widzicie sami podobnych kwater było sporo.

Co takiego szczególnego jest więc w Wilczym Szańcu, który odwiedza najwięcej turystów i jest najbardziej znany? Prawdopodobnie dwa najważniejsze fakty. Ludzi zawsze będzie przyciągać miejsce, w którym mieszkał sam wódz III Rzeszy a po drugie… to właśnie w tej kwaterze doszło do nieudanego zamachu na jego życie. Czy jest coś jeszcze? Obecnie miejsce jest bardzo dobrze zagospodarowane pod względem turystycznym. Dodam, że Fundacja Latebra dalej tam pracuje i to ciągle z wysokimi rezultatami. To dowodzi temu, że nie ma miejsc przeszukanych, jak mawiają poszukiwacze. Dla nas to lepiej, bo możemy śledzić na bieżąco co udaje się odkryć. Tak sobie myślę, że powinniście wejść na kanał History Travel i zobaczyć, kto nie widział, jak takie prace wyglądają. Za jakiś czas przygotuje dla Was osobny, szczegółowy opis tego co nawet największych poszukiwaczy ścięło z nóg. O tym odkryciu w Wilczym Szańcu było głośno na całym świecie. A ja przybliżę Wam dokładnie to odkrycie. Obserwujcie nas po więcej 🙂